Kader ve Kaza Nedir?

Kelamcılara Göre Kader ve Kaza

Bönen’de bir gün batımı..
Kaza ve kader mefhumlarının anlamlarında kelamcılar arasında bir ittifak yoktur. Kaza yedi manaya gelmekle birlikte en ağır basan manası hüküm olmaktadır. Ölüm, öldürme, yaratma, infaz gibi manaları da vardır.

Ibn Hazm: Zahiriyyun kazaya hüküm ve haber verme manalarını yüklerken, kadere de tertib ve sınırlama manalarını verir. (Ibn Hazm, el-Fısal, C.3, S. 39-40)

Seyid Şerif Cürcani: Kader yokluktan varlığa geçiştir. Kaza ise ezeldeki hukümdür. Kader ise kazanın birer birer meydana gelişidir. (Cürcani, Ta’rifat, S. 152)

İmam-ı Eş’ari: Kaza yaratmak, huküm vermek, haber vermek manalarına gelir. Kaza Allah’ın ezeli karar ve hukmüdür ve tüm mahlukat için geçerlidir. Zamanı geldikçe kaza gerçekleşir. Bu gerçekleşmenin adına kader denir. Kader herşeyin kendine mahsus özel huküm ve kararıdır. Yokluktan varlığa geçiştir. (Şeyhzade, Nazm el-Feraid, S.21)

İmam-ı Maturidi: Eş’arilerin kader ve kazaya yükledikleri manaların aksine bir mana verir. Bu şekilde Eş’arilerin kaza dediği Maturidilerce kaderdir, kader dedikleri de kazadır. Kaza varlıkların Allah (cc) tarafından hikmet ve kemalle meydana getirilişidir. Kader Allahın (cc) ezeli olarak yaratıkların zararlı, çirkin, iyi ve güzel niteliklerini bilip tesbit ettiği ezeli takdir, huküm ve tahdiddir. (Şeyhzade, Nazm el-Feraid, S. 21)

İmam-ı Taftazani: Kaza ve kader kelimelerinin taşıdığı anlamlar Maturidilerin görüşüne uygun olarak ve Kur’an’dan örnekler verilerek Saadeddin Taftazani taraffından açıklanmaktadır. (S. Taftazani, Şerh el-Mekasid, C. 2, S.142, Istanbul, R.1305)

Her ne kadar bu mevzuyu tafsilatlı olarak ele aldımsa da hamdolsun itikadda ve amelde İmam-ı Azam Ebu Hanife (ra) hazretlerine mensub olduğumu ve bu vesileyle de Maturii olduğumu belirtiyorum. Türk ve Balkan müslümanlarının amelde ve itikadda mezhebleri Hanefi mezhebidir. Maturidi mezhebi Hanefi mezhebinin itikaden geliştirilmiş halidir.

Mu’tezile ve kaderiye gibi diğer kelamcıların görüşlerini in şa Allah (cc) ileri zamanla yazmağa çalışacağım.

tk.


Karşılaştır: Bakillani ve İnsanın Fiilleri, Prof. Dr. Şerafeddin Gölcük, TDV, Ankara 1997.

 

 

Hits: 219

Paylaş: